Psychologia postaci - Gestalt

Teoria Gestalt, znana również jako psychologia postaci, to kierunek w psychologii wywodzący się z psychoanalizy. Mimo bliskich powiązań stoi on jednak w znacznej sprzeczności ze swoim źródłem. Jako szkoła psychologiczna Gestalt rozwinięty został w środowisku niemieckich emigrantów do USA w latach 40-tych XX wieku. Za jego twórców przyjmuje się małżeństwo psychoterapeutów: Laurę i Fritza Perlsów, założycieli pierwszego instytutu Gestalt z siedzibą w Nowym Jorku, którzy skupili wokół siebie grono terapeutów praktyków oraz pacjentów. Prawdziwy rozkwit osiągnięć Gestalt miał jednak miejsce dopiero w latach 70 XX wieku, kiedy to metody i pojęcia wypracowane na gruncie tej właśnie szkoły na stałe zadomowiły się wśród pojęć głównego nurtu psychologii i psychoterapii.

Jeśli chodzi o podstawy teoretyczne, teoria Gestalt oparta jest na czterech filarach, czyli pojęciach kluczowych. Pierwsze z nich to świadomość, którą definiuje się jako zdolność do bezpośredniego i prawdziwego odczuwania (przeżywania) rzeczywistości. Drugie to pole emocjonalne, służące do opisu relacji człowieka ze swoim otoczeniem i z samym sobą. Trzecie to granice psychologiczne, które są swoistą barierą przepuszczającą bodźce emocjonalne. Pojęcie czwarte będące zarazem czwartym filarem teorii Gestalt jest tzw. perspektywa egzystencjalna dzięki której człowiek postrzegany jest jako swoisty proces (posiadający swój początek i koniec oraz charakteryzujący się specyficzną dynamiką zmian).

Z uwagi na swój niedookreślony charakter teoria Gestalt do dziś budzi silne kontrowersje. Przez wielu psychologów praktyków postrzegana jest nie tylko jako szkoła psychologiczna, czy kierunek w psychoterapii, ale także swoista filozofia życia, łącząca w sobie wpływy egzystencjalizmu, buddyzmu zen oraz fenomenologii.